Help, mijn camera bedriegt mij!

Inderdaad, de ingebouwde lichtmeter van je camera bedriegt je. Hij doet het wel niet bewust want de ingenieurs van de camerafabrikanten doen hun uiterste best om het licht zo juist mogelijk te meten. Gelukkig lukt dat in de meeste van de foto’s die we maken aardig goed maar het is in de moeilijke situaties dat het erop aan komt. 


Ja maar, ik fotografeer altijd in de manuele modus of met diafragmavoorkeuze, hoor ik je al zeggen, maar ook dan, beste lezer, wordt je bij de neus genomen. 


Hieronder 2 foto’s: eentje van een zwart blad en eentje van een wit blad. De 2 foto’s zijn vlak na elkaar genomen met hetzelfde licht, gewoon natuurlijk omgevingslicht. Beide opnames zijn gemaakt met blind vertrouwen op de ingebouwde lichtmeter. En wat zien we? Op beide foto’s zien we een egaal grijs vlak, en niet zo erg verschillend. Maar zeker absoluut geen zwart en een wit veld, wat eigenlijk de bedoeling was. 


zwart blad
Zwart blad
wit blad
Wit blad

Je camera bedriegt je omdat het hem zo is aangeleerd. Er is hem aangeleerd om alles te zien als 18% grijs. Dus een middentint grijs. Als je hem dus een zwart blad laat meten dan denkt hij in 18% grijs en als je hem een wit blad laat meten denkt hij eveneens in 18% grijs. Vandaar dus dat er niet zoveel verschil tussen beide opnames is. Nu kan je natuurlijk denken: voor mij geen probleem want ik fotografeer nooit een zwart blad of een wit blad. Maar je zal hier in de praktijk ook tegenaan lopen als je een onderwerp fotografeert dat van zichzelf erg donker of erg licht is. Of bijvoorbeeld een mooie zonsondergang met dieprode tinten en zware schaduwen. Nadien zal je zien dat je beeld veel helderder is dan de omgeving in je herinnering was. En je hebt gelijk ook, want je camera wil alles als middengrijs weergeven en dus gaat hij alles eigenlijk te lang belichten. Het tegengestelde merken we op sneeuw, waar we nooit mooie witte sneeuw zien als we de meting van de ingebouwde lichtmeter volgen, maar wel “18% grijze” sneeuw, als ons landschap grotendeels met sneeuw overdekt is. Bij de meeste onderwerpen die we fotograferen is dat niet zo’n probleem omdat er meestal wel uiteenlopende grijstonen aanwezig zijn en dan is het voor de camera veel gemakkelijker. 


Het maakt dan ook niet uit in welke stand of modus je camera staat: in de Auto-stand, de Program-stand, in diafragmavoorkeuze of sluitertijdvoorkeuze, of zelfs in de manuele stand. Als je op de ingebouwde lichtmeter vertrouwt, zit je mis. Het onderscheid is wel dat je in de ene stand meer of minder kan bijsturen dan in de andere, maar dan moet je eerst weten dat het nodig is om bij te sturen. En dan is de bedoeling van dit artikel. Ook maakt het niets uit op welke soort meting je camera ingesteld staat: op een Nikon camera heb je meestal een matrix-meting, een centrumgerichte meting of een spotmeting. Dit zegt alleen iets over het gebied waarop de meting uitgevoerd wordt om het eenvoudig te stellen maar het is nog steeds dezelfde lichtmeter die het werk en de interpretatie doet.  


zwart blad, wit blad en grijskaart. Je ziet nu duidelijk 3 verschillende tinten grijs.
zwart blad, wit blad en grijskaart. Je ziet nu duidelijk 3 verschillende tinten grijs.

Hoe kan je die fouten dan voorkomen: eenvoudigweg door te meten op een 18% grijskaart. Maar wie heeft er nu steeds een grijskaart bij de hand? Haast enkel echte belichtingsfreaks. Maar je hebt wel iets bij de hand wat aardig in de buurt komt van 18% grijs en dat is je hand. Handig hé. Letterlijk en figuurlijk. Je lichtmeter meet het licht dat je onderwerp reflecteert. Als je nu, in moeilijke omstandigheden, eerst even het gereflecteerde licht op je hand meet dan zit je aardig in de buurt van een correcte belichting. Let op, je moet wel zorgen dat het licht op je hand hetzelfde is als op je onderwerp. Het klopt bijvoorbeeld niet om je camera naar beneden te richten om zo het licht op je hand te meten als je onderwerp recht voor je staat. Of als je hand in de schaduw is en je onderwerp in volle zon. 


In een volgende blog gaan we verder in op de mogelijkheden om de belichting te corrigeren in de verschillende modi of programma’s. 


Hoop dat je iets kon opsteken van dit blogje. Graag je reacties. 

Stefan 

Acqua&Sapone


Commentaar schrijven

Commentaren: 3
  • #1

    Chris Bulte (vrijdag, 18 december 2015 20:11)

    Het is in ieder geval nuttige informatie Stefan. Meestal fotografeer ik met mijn toestel op manuele belichting ingesteld, dat is wel wat trager maar het levert wel een egale reeks beelden op waardoor de nabewerkingen op de computer vlotter en met weinig kwaliteitsverlies kunnen verlopen.
    Chris Bulte

  • #2

    Stefan Alen (vrijdag, 18 december 2015 20:49)

    Dank je voor je terechte opmerking. Ik zal je stelling zeker niet tegenspreken maar dat was niet het punt van deze blog. Ik wou even benadrukken dat je je belichtingsmeter niet blindelings mag vertrouwen, ook niet in manuele stand. Als je 5 foto's maakt van een zwart blad papier in manuele stand en je corrigeert je belichting niet dan ga je zeker een egale reeks beelden krijgen maar egaal foutief belicht. Begrijp je de stelling?
    groetjes,
    Stefan

  • #3

    Ruth (zaterdag, 19 december 2015 22:24)

    Leuk blog. Dank voor het delen van je kennis.